Sejm przyjął długo wyczekiwaną ustawę o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów. To krok, który powinien zmienić rynek usług psychologicznych w Polsce. Wreszcie została uregulowana sytuacja prawna zawodu, który od lat funkcjonował w praktyce bez realnego nadzoru i mechanizmów kontroli. Dotychczas obowiązująca ustawa z 2001 roku de facto nie działała. Nigdy nie powołano samorządu, brakowało rejestru i przepisów wykonawczych, co oznaczało, że praktycznie każdy mógł świadczyć usługi psychologiczne bez jakiejkolwiek weryfikacji.
Ustawa o zawodzie psychologa 2026
Nowe przepisy mają zmienić ten stan. Ustawa po raz pierwszy wprowadza zamknięty katalog świadczeń psychologicznych. Używanie pojęć jak diagnoza, pomoc czy opinia psychologiczna będzie zastrzeżone dla osób posiadających prawo wykonywania zawodu. To ważne nie tylko dla samych psychologów ale przede wszystkim ich klientów. Ustawa reguluje również zasady uzyskiwania prawa do wykonywania zawodu. Określa, jakie wykształcenie będzie wymagane, jak będą uznawane dyplomy spoza Polski i wymagane formalności do wpisu w Rejestrze Psychologów.
Ustawa o zawodzie psychologa 2026 - najważniejsze zmiany
Najważniejszym elementem reformy jest utworzenie samorządu zawodowego psychologów oraz Rejestru Psychologów. Samorząd ten ma, na wzór innych zawodów zaufania publicznego, stanowić instytucję dbającą o standardy wykonywania zawodu, kształt etyki oraz nadzór nad psychologami. Rejestr to natomiast narzędzie jawne – każdy pacjent, organizacja czy pracodawca będzie mógł sprawdzić, czy osoba podająca się za psychologa ma rzeczywiście uprawnienia do wykonywania tego zawodu i jest wpisana do na listę.
Nowością jest także system odpowiedzialności zawodowej. Ustawa przewiduje powołanie rzecznika dyscyplinarnego i postępowanie dyscyplinarne, które umożliwią reagowanie na naruszenia standardów zawodowych – od błędów w praktyce, przez naruszenia tajemnicy zawodowej, po sytuacje nadużyć. Kary mogą sięgać nawet pozbawienia prawa do wykonywania zawodu na wzór innych zawodów zaufania publicznego.
Ustawa o zawodzie psychologa - co z psychoterapią?
Nie obyło się bez kontrowersji. Podczas prac legislacyjnych z katalogu świadczeń usunięto psychoterapię co oznacza, że nie będzie ona wymieniona jako usługa psychologicznie i pozostanie regulowana w odrębnych przepisach. W tym zakresie dalej trwają prace legislacyjne. Ta zmiana wywołała protesty części środowiska, która uważa, że może skomplikować nadzór nad praktyką psychoterapeutyczną wykonywaną przez psychologów.
Warto też ostudzić emocje. Choć ustawa została uchwalona, jej praktyczne znaczenie odczujemy z dużym opóźnieniem. Przewidziano bowiem bardzo długie vacatio legis – 2 lata i 3 miesiące od dnia ogłoszenia. To oznacza, że przez najbliższe kilkadziesiąt miesięcy psychologowie nadal będą funkcjonować w dotychczasowym stanie prawnym, bez rejestru, bez samorządu i bez zasad odpowiedzialności zawodowej.
Z jednej strony daje to czas na przygotowanie struktur i aktów wykonawczych, z drugiej pokazuje, że porządkowanie rynku usług psychologicznych wciąż pozostaje bardziej projektem niż rzeczywistością. Dla pacjentów i dla samych specjalistów oznacza to jeszcze długi okres prawnego „pomiędzy”.
Projekt ustawy trafi teraz do Senatu, gdzie będą trwały dalsze prace legislacyjne. Dopiero potem ustawa trafi do podpisu prezydenta.
